Brussel, 24 maart 2026 – Meer dan een jaar nadat rookmelders ook in Brusselse woningen verplicht werden, blijken de juiste reflexen nog altijd niet overal ingeburgerd. Dat toont een iVOX-studie in opdracht van Verisure, Europees marktleider in alarmsystemen met meldkameropvolging voor particulieren en kmo’s. Ondanks de bezorgdheid laten veel gezinnen nog altijd eenvoudige maatregelen achterwege, zoals een rookmelder installeren of elektrische risico’s beperken wanneer niemand thuis is.
Voor meer dan de helft van de Belgen (56%) is brand de grootste bezorgdheid als het om de woning gaat. Toch leidt die ongerustheid niet altijd tot concrete preventiemaatregelen. Zo heeft 17% van de Belgen thuis geen rookmelder, ondanks de verplichting in de drie gewesten. In Brussel, waar die verplichting pas op 1 januari 2025 inging, zegt slechts 70% van de respondenten een rookmelder te hebben, tegenover 79% in Wallonië en 88% in Vlaanderen.
Daarnaast beschikt 11% over geen enkel veiligheidsmiddel, zoals een rookmelder, brandblusser of blusdeken. Dat maakt hen extra kwetsbaar bij brand. Ook de voorbereiding schiet tekort: 86% van de Belgen heeft geen duidelijk evacuatieplan voor de woning. En nog verontrustender: 22% weet niet welk nummer ze moeten bellen om de hulpdiensten te bereiken. Bij 18- tot 35-jarigen is die onwetendheid nog groter: iets meer dan een op de vier (27,5%) kent het nummer 112 niet.
Het risico is nochtans reëel. 11% van de respondenten zegt al eens met brand te zijn geconfronteerd. In Brussel loopt dat aandeel op tot 20%, tegenover 12% in Wallonië en 8% in Vlaanderen. Bij respondenten die al met brand te maken kregen, wordt een kooktoestel het vaakst als oorzaak genoemd (31%). Daarna volgen huishoudtoestellen zoals een droogkast, wasmachine of vaatwasser (14%), gevolgd door een sigaret, kaars of andere open vlam (13%).
Die oorzaken sluiten aan bij alledaagse situaties. Toch blijken de juiste reflexen niet vanzelfsprekend, zeker wanneer mensen hun woning verlaten. Zo geeft 72% van de Belgen toe dat ze bij afwezigheid risicovol gedrag stellen, zoals stekkerdozen of opladers ingeplugd laten (45%) of een elektrisch toestel laten aanstaan (42%). Bijna een derde (31%) neemt zelfs geen enkele specifieke maatregel om brand te voorkomen wanneer ze de woning verlaten.
De enquête toont ook aan dat veel Belgen de werkelijke reactietijd onderschatten. Bij brand heb je maximaal drie minuten om een standaardkamer te verlaten voor de situatie kritiek wordt door dodelijke rook of een plotselinge uitslaande brand2. Toch blijkt de helft van de Belgen zich daar niet van bewust. Volgens de enquête denkt 28% dat ze drie tot zeven minuten hebben om een brandende kamer te verlaten, 6,5% gaat uit van zeven tot tien minuten en 2% denkt zelfs meer dan tien minuten te hebben. 13,5% kent het antwoord niet.
Een rookmelder alleen volstaat dus niet. Het is ook belangrijk dat bewoners overal en zo vroeg mogelijk gewaarschuwd worden. In België zegt 83% van de respondenten een rookmelder te hebben. Van hen beschikt de grote meerderheid over een klassieke rookmelder (86%) die alleen afgaat op de plaats waar rook wordt gedetecteerd. Slechts 9% heeft gekoppelde rookmelders, waarbij het alarm in de hele woning afgaat en een melding naar de smartphone wordt gestuurd. Daarnaast heeft amper 5% een systeem met meldkameropvolging dat in hun plaats de hulpdiensten kan verwittigen.
“Wanneer er brand uitbreekt, telt elke seconde. Snelle detectie kan het verschil maken en ervoor zorgen dat bewoners op tijd kunnen evacueren”, zegt Vincent Rousseau, Managing Director van Verisure België. “Met gekoppelde rookmelders wordt al bij de eerste tekenen van brand alarm geslagen. De meldkamer kan vrijwel onmiddellijk overnemen, bewoners begeleiden en de komst van de hulpdiensten coördineren.”
Volgens Oscare, het nazorg- en onderzoekscentrum voor brandwonden en littekens, spelen rookmelders een belangrijke rol in de preventie van woningbranden.
“De daling van het aantal slachtoffers in Brussel sinds de invoering van de verplichte rookmelder toont aan dat snelle detectie levens kan redden”, zegt Peter Van Rossum, preventieverantwoordelijke van Oscare. “Dat is een bemoedigende evolutie en onderstreept hoe belangrijk het is om bij brand zo snel mogelijk gewaarschuwd te worden. Bij brand wordt het gevaar soms pas te laat opgemerkt. In zo’n situatie kunnen rookmelders die verbonden zijn met een meldkamer de brandweer meteen verwittigen. Dat kan het verschil maken en levens redden.”
1 Online-enquête uitgevoerd door onderzoeksbureau iVOX in opdracht van Verisure, van 2 tot 10 februari 2026, bij 1.000 Belgen. De steekproef is representatief op basis van taal, geslacht, leeftijd en diploma. De maximale foutenmarge bedraagt 3,02%.
2 UL Standards & Engagement, New demonstration video shows you only have 3 minutes to escape a home fire, 2020, ul.org